Teza główna
Art. 13 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze określa generalną pozycję ustrojową Prokuratora Generalnego i jego kompetencje zwierzchnie, natomiast art. 14 § 3, art. 15 § 2-4 oraz art. 29 § 2 pkt 3 tej ustawy ustanawiają szczególny, autonomiczny reżim kompetencyjny dla pionu wojskowego. W konsekwencji Prokurator Generalny nie może, przez samo odwołanie do swego zwierzchnictwa ustrojowego, wykonywać czynności kadrowych ustawowo zastrzeżonych dla Zastępcy Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych. Taka wykładnia prowadziłaby bowiem do obejścia normy szczególnej przez normę ogólną, a więc do rezultatu niedopuszczalnego w prawie publicznym.
I. Punkt wyjścia: norma generalna i norma szczególna
Punktem wyjścia musi być ścisłe odróżnienie normy generalnej od normy szczególnej. W prawie ustrojowym nie wolno utożsamiać ogólnej pozycji zwierzchniej organu z kompetencją do dokonania każdej czynności indywidualnej. Kompetencja organu administrującego aparatem państwa nie jest domniemana, lecz musi wynikać z przepisu prawa. Competentia non presumitur.
Art. 13 § 1 Prawa o prokuraturze stanowi: „Prokurator Generalny kieruje działalnością prokuratury osobiście lub za pośrednictwem Prokuratora Krajowego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego, wydając zarządzenia, wytyczne i polecenia.” Z kolei § 2 przewiduje: „Prokurator Generalny jest przełożonym prokuratorów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury oraz prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej.” Wreszcie § 3 stanowi: „Kompetencje i zadania Prokuratora Generalnego wynikające z ustaw może również realizować upoważniony przez niego Prokurator Krajowy lub inny zastępca Prokuratora Generalnego. Prokurator Generalny wydaje w tym zakresie stosowne zarządzenie.”
Już literalna treść tego przepisu pokazuje, że mamy do czynienia z regulacją ogólnoustrojową, wyznaczającą pozycję Prokuratora Generalnego jako naczelnego organu prokuratury oraz określającą podstawowy mechanizm wykonywania jego kompetencji. Nie wynika z niej jednak, że Prokurator Generalny może dowolnie zastąpić każdy inny organ, któremu ustawa wprost i szczególnie przyznała określoną właściwość. Innymi słowy, art. 13 nie stanowi przepisu blankietowego, który „wchłania” wszelkie kompetencje szczególne.
Znajduje to wyraźne potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 27 września 2024 r., sygn.I KZP 3/24, w której wskazano: „NSA zajął stanowisko, że przepis art. 13 ustawy Prawo o prokuraturze określa w sposób ogólny kompetencje zwierzchnie Prokuratora Generalnego jako naczelnego organu. Kompetencje te dotyczą dwóch sfer – kierowania działalnością prokuratury i działalności normodawczej w zakresie funkcjonowania organu.” Wypowiedź ta przesądza, że art. 13 ma charakter ogólny, a zatem musi być interpretowany łącznie z przepisami szczególnymi, a nie przeciwko nim.
II. Pozycja ustrojowa Zastępcy Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych
Prawodawca nie poprzestał na opisaniu generalnej pozycji Prokuratora Generalnego. W art. 14 § 3 Prawa o prokuraturze ustanowił wprost organ szczególny dla pionu wojskowego, stanowiąc: „Jednym z zastępców Prokuratora Generalnego jest Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych. Kandydata na Zastępcę Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych Prokurator Generalny uzgadnia z Ministrem Obrony Narodowej. Wniosek o odwołanie Zastępcy Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych Prokurator Generalny uzgadnia z Ministrem Obrony Narodowej.”
Już sam ten przepis pokazuje, że ustawodawca nie potraktował Zastępcy Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych jako zastępcy wyłącznie technicznego czy wtórnego wobec ogólnej struktury kierowniczej. Przeciwnie, osadził go w modelu ustrojowym powiązanym z Ministrem Obrony Narodowej, a więc w obszarze bezpośrednio związanym z bezpieczeństwem i obronnością państwa. Taka konstrukcja nie jest legislacyjnym przypadkiem, lecz wyraża świadome wyodrębnienie pionu wojskowego jako segmentu wymagającego szczególnej organizacji oraz szczególnego przypisania odpowiedzialności.
Stąd już na tym etapie odpada uproszczone rozumowanie, wedle którego Prokurator Generalny, z racji swego generalnego zwierzchnictwa, może w każdym czasie bezpośrednio wejść w sferę właściwości zastępcy do spraw wojskowych. Ustawa tworzy bowiem tutaj odrębny punkt ciężkości kompetencyjnej. Lex specialis zaczyna działać już na poziomie samej struktury organów.
III. Przepisy kadrowe dotyczące pionu wojskowego jako lex specialis
Decydujące znaczenie mają jednak przepisy art. 15 § 2–4 Prawa o prokuraturze, albowiem to one wprost rozstrzygają, kto jest właściwy do podejmowania czynności kadrowych w pionie wojskowym.
Art. 15 § 2 stanowi: „W prokuraturze okręgowej, w której utworzono wydział do spraw wojskowych, prokurator kierujący tym wydziałem jest zastępcą prokuratora okręgowego do spraw wojskowych. Zastępcę prokuratora okręgowego do spraw wojskowych powołuje i odwołuje Prokurator Krajowy, na wniosek Zastępcy Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych, po uzgodnieniu z Ministrem Obrony Narodowej.”
Z kolei art. 15 § 3 stanowi: „W prokuraturze rejonowej, w której utworzono dział do spraw wojskowych, prokurator kierujący tym działem jest zastępcą prokuratora rejonowego do spraw wojskowych. Zastępcę prokuratora rejonowego do spraw wojskowych powołuje i odwołuje Prokurator Krajowy, na wniosek Zastępcy Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych, po uzgodnieniu z Ministrem Obrony Narodowej.”
Natomiast art. 15 § 4 przesądza już wprost: „Do pełnienia funkcji w komórkach organizacyjnych właściwych w sprawach wojskowych, z wyjątkiem Prokuratury Krajowej, prokuratorów powołuje i odwołuje z tych funkcji Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych lub upoważnieni przez niego kierownicy jednostek organizacyjnych prokuratury.”
Na gruncie dogmatycznym sens tej regulacji jest jednoznaczny. Nie jest to ogólna deklaracja kierownictwa, lecz przepis kompetencyjny sensu stricto: wskazuje organ właściwy, kategorię spraw i konkretną czynność. Ustawodawca nie użył tu sformułowań miękkich ani opisowych. Użył języka konkretnego: „powołuje i odwołuje”. To właśnie jest klasyczna norma szczególna, która nie może być uchylana przez wykładnię wywodzoną z normy ogólnej. Lex specialis derogat legi generali.
Gdyby przyjąć, że Prokurator Generalny może mimo to samodzielnie wykonywać te czynności tylko dlatego, że art. 13 czyni go organem zwierzchnim, wówczas art. 15 § 4 stałby się normą pozorną. Takiej wykładni przyjąć nie wolno. W prawie nie należy bowiem interpretować przepisu w sposób, który czyni go zbędnym albo iluzorycznym. Interpretatio non debet esse vana.
IV. Rozdzielenie kierownictwa, nadzoru i właściwości kadrowej
Dla poprawnego odczytania ustawy konieczne jest także rozdzielenie pojęć kierownictwa ustrojowego, nadzoru instancyjnego, nadzoru służbowego oraz właściwości kadrowej. Ustawa nie traktuje tych kategorii jako synonimów.
Art. 29 § 1 Prawa o prokuraturze stanowi: „Nadzór instancyjny nad postępowaniami przygotowawczymi prowadzonymi w Prokuraturze Krajowej oraz w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych sprawuje Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego -Prokurator Krajowy.”
Jednocześnie art. 29 § 2 pkt 3 stanowi: „Nadzór służbowy sprawują: (…) pkt 3) Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych – w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.”
Zestawienie tych przepisów pokazuje, że ustawodawca rozdzielił funkcje nadzorcze pomiędzy różne organy, a zatem świadomie zbudował wielopoziomowy model właściwości w sprawach wojskowych. Skoro zaś dodatkowo w art. 15 § 2–4 wyodrębnił szczególną właściwość kadrową w tym samym segmencie, to nie sposób utrzymywać, że cały pion wojskowy pozostaje jedynie przedłużeniem ogólnej kompetencji Prokuratora Generalnego. Przeciwnie, ustawa tworzy w tym obszarze spójny i szczególny porządek kompetencyjny.
Ma to znaczenie zasadnicze. W prawie ustrojowym o tym, kto jest właściwy do danego działania, rozstrzyga norma ustawowa. Jeżeli ustawodawca rozdziela określone funkcje i przypisuje je różnym organom, to organ nadrzędny nie może ich dowolnie kumulować wyłącznie na podstawie swej ogólnej pozycji zwierzchnika.
V. Granice art. 13 § 3 Prawa o prokuraturze
Szczególnej ostrożności wymaga interpretacja art. 13 § 3, ponieważ to właśnie ten przepis może pozornie sprawiać wrażenie podstawy do rozszerzającej interpretacji kompetencji Prokuratora Generalnego. Przepis stanowi, że: „Kompetencje i zadania Prokuratora Generalnego wynikające z ustaw może również realizować upoważniony przez niego Prokurator Krajowy lub inny zastępca Prokuratora Generalnego. Prokurator Generalny wydaje w tym zakresie stosowne zarządzenie.”
Wykładnia systemowa i jezykowa wskazuje, że przepis ten odnosi się wyłącznie do kompetencji i zadań Prokuratora Generalnego. Nie stanowi on podstawy do przejmowania kompetencji cudzych, to znaczy takich, które ustawodawca przyznał bezpośrednio innemu organowi jako jego właściwość własną. Przepis ten określa mechanizm wykonywania kompetencji Prokuratora Generalnego, nie zaś podstawę do przejmowania kompetencji, które ustawa przyznała innemu organowi jako jego właściwość własną (np. Zastepcom).
Dlatego nie można z tego przepisu wywodzić, że Prokurator Generalny może przejąć kompetencje Zastępcy Prokuratora Generalnego ds. Wojskowych tylko dlatego, że pozostaje organem nadrzędnym. Taka wykładnia byłaby wykładnią rozszerzającą normy kompetencyjnej, a w prawie publicznym jest to niedopuszczalne. Competentia est strictissimae interpretationis.
VI. Art. 9 § 2 Prawa o prokuraturze nie stanowi samodzielnej podstawy do przejęcia kompetencji kadrowej w pionie wojskowym
Na tle przedstawionego problemu wymaga osobnego omówienia art. 9 § 2 ustawy Prawo o prokuraturze, skoro w praktyce bywa on przywoływany jako dodatkowa podstawa dla ingerencji organu nadrzędnego (Prokuratora Generalnego) w sferę działania organu niższego stopnia (Zastępcy ds. Wojskowych). Przepis ten stanowi: „Prokurator przełożony może przejmować sprawy prowadzone przez prokuratorów podległych i wykonywać ich czynności, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.”
Już literalna analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie dotyczy on każdej możliwej kompetencji występującej w strukturze Prokuratury, lecz odnosi się do spraw prowadzonych przez prokuratorów podległych oraz do wykonywanych w tych sprawach czynności. Jest to zatem norma generalna, służąca zapewnieniu sprawności i hierarchicznej drożności działania w ramach podległości służbowej, nie zaś przepis dający uniwersalną możliwość przejęcia każdej kompetencji ustrojowej, organizacyjnej czy kadrowej. Nie można z niego wyprowadzać generalnego uprawnienia do wejścia w każdą sferę właściwości ustawowo przypisanej innemu organowi.
W szczególności nie sposób utożsamiać aktu odwołania prokuratora z pełnienia funkcji w komórce organizacyjnej właściwej w sprawach wojskowych z przejęciem sprawy prowadzonej przez podległego prokuratora. Taka czynność nie ma charakteru wynikającego z powadzenia referatu ani procesowego. Jest to czynność ustrojowo-kadrowa, a więc taka, której źródłem musi być wyraźna norma kompetencyjna. W prawie publicznym nie wolno rekonstruować kompetencji kadrowej w drodze analogii funkcjonalnej z przepisu o przejmowaniu spraw. Competentia est strictissimae interpretationis.
Co więcej, sam art. 9 § 2 zawiera ograniczenie: „chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.” W analizowanej materii ustawa właśnie stanowi inaczej. Art. 15 § 4 Prawa o prokuraturze przesądza bowiem expressis verbis: „Do pełnienia funkcji w komórkach organizacyjnych właściwych w sprawach wojskowych, z wyjątkiem Prokuratury Krajowej, prokuratorów powołuje i odwołuje z tych funkcji Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych lub upoważnieni przez niego kierownicy jednostek organizacyjnych prokuratury.”
Oznacza to, że nawet gdyby przyjąć szerokie rozumienie art. 9 § 2, to i tak przepis ten ustępuje regulacji szczególnej zawartej w art. 15 § 4. Innymi słowy, art. 9 § 2 nie może służyć jako instrument obejścia normy szczególnej. Próba oparcia decyzji kadrowej wobec prokuratora do spraw wojskowych na formule art. 15 § 4 w zw. z art. 9 § 2 nie usuwa więc problemu braku właściwości, lecz go uwidacznia. Skoro bowiem dla uzasadnienia działania organu (Prokuratora Generalnego) konieczne staje się sięgnięcie po przepis generalny o przejmowaniu spraw, to potwierdza to, że sam przepis szczególny nie daje temu organowi kompetencji bezpośredniej.
Za taką wykładnią przemawia również wykładnia systemowa. Ustawa zna sytuacje, w których wprost wyłącza stosowanie art. 9 § 2 do określonych kompetencji. Art. 13a stanowi bowiem: „Do kompetencji i zadań Pierwszego Zastępcy Prokuratora Generalnego Prokuratora Krajowego oraz do kompetencji i zadań Prokuratora Krajowego przepisu art. 9 § 2 nie stosuje się.” Podobnie art. 19 § 5 w odniesieniu do określonych stanowisk w Prokuraturze Krajowej zastrzega, że ich powołanie, odwołanie lub powierzenie pełnienia obowiązków należy do wyłącznej kompetencji Prokuratora Krajowego, po czym dodaje: „Przepisu art. 9 § 2 nie stosuje się.”
Nie oznacza to oczywiście, że tylko tam, gdzie ustawodawca wyraźnie wyłącza art. 9 § 2, przepis ten nie może działać. Przeciwnie, pokazuje to raczej, jak ostrożnie ustawodawca traktuje możliwość przejmowania spraw i jak wyraźnie odróżnia ją od kompetencji własnych, wyłącznych lub szczególnych. Tym samym jeszcze trudniej zaakceptować pogląd, że art. 9 § 2 może posłużyć do przejęcia kompetencji kadrowej ustawowo zastrzeżonej dla Zastępcy Prokuratora Generalnego ds. Wojskowych.
W konsekwencji art. 9 § 2 nie może być w analizowanym przypadku traktowany jako samodzielna lub uzupełniająca podstawa prawna dla działania Prokuratora Generalnego. W tej materii pierwszeństwo ma art. 15 § 4 jako lex specialis, a posłużenie się art. 9 § 2 dla usprawiedliwienia wejścia w cudzą właściwość, prowadziłoby do odwrócenia relacji między normą generalną a szczególną.
VII. Wniosek interpretacyjny
Prokurator Generalny posiada niewątpliwie ogólną pozycję zwierzchnią, kierowniczą i normodawczą wobec prokuratury jako całości. Może kształtować politykę działania prokuratury, wydawać akty wewnętrzne i wykonywać swoje ustawowe kompetencje także za pośrednictwem upoważnionych Zastępców. Nie wynika z tego jednak, że wolno mu zastąpić organ, któremu ustawodawca wprost i w sposób szczególny przyznał określoną właściwość, konkretne kompetencje.
W sprawach kadrowych dotyczących komórek organizacyjnych właściwych w sprawach wojskowych poza Prokuraturą Krajową ustawodawca uczynił organem właściwym Zastępcę Prokuratora Generalnego ds. Wojskowych albo kierowników przez niego upoważnionych. Wynika to wprost z art. 15 § 4, zgodnie z którym: „Do pełnienia funkcji w komórkach organizacyjnych właściwych w sprawach wojskowych, z wyjątkiem Prokuratury Krajowej, prokuratorów powołuje i odwołuje z tych funkcji Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych lub upoważnieni przez niego kierownicy jednostek organizacyjnych prokuratury.”
Podobnie art. 29 § 2 pkt 3 stanowi, że: „Nadzór służbowy sprawują: (…) 3) Zastępca Prokuratora Generalnego do Spraw Wojskowych – w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.”
Odczytanie art. 13 w sposób pozwalający obejść te przepisy oznaczałoby w istocie uchylenie normy szczególnej przez wykładnię. Na to zgodzić się nie można. Wniosek jest zatem jednoznaczny: Prokurator Generalny nie może, przez samo odwołanie do swego generalnego zwierzchnictwa ustrojowego, wykonywać czynności kadrowych ustawowo zastrzeżonych dla Zastępcy Prokuratora Generalnego ds. Wojskowych. Tam, gdzie ustawodawca ustanowił właściwość szczególną, tam kończy się możliwość posługiwania się kompetencją generalną jako podstawą do działania bezposredniego.
VIII Orzecznictwo
1. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 września 2024 r., sygn.I KZP 3/24
To orzeczenie ma dla analizowanego zagadnienia znaczenie zasadnicze. Sąd Najwyższy nie tylko odnotował, lecz zaakceptował utrwaloną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując: „Nie sposób wreszcie w prowadzonych rozważaniach pominąć utrwalonej już praktyki orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, która potwierdza skuteczność prawną ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze. Mianowicie NSA zajął stanowisko, że przepis art. 13 ustawy Prawo o prokuraturze określa w sposób ogólny kompetencje zwierzchnie Prokuratora Generalnego jako naczelnego organu. Kompetencje te dotyczą dwóch sfer – kierowania działalnością prokuratury i działalności normodawczej w zakresie funkcjonowania organu.”
2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 września 2019 r., sygn.I OSK 2234/17
„(…)Przechodząc do oceny trafności stanowiska prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej w pierwszej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne zbadać charakter przepisów zamieszczonych w ustawie Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o prokuraturze.
W art. 1 ustawy Przepisy wpr. Pr. o prok. wskazano datę wejścia w życie ustawy o Prokuraturze. W kolejnych przepisach, aż do jej art. 25, dokonuje się zmian (…) szeregu aktów prawnych (…).Począwszy od art. 25, Przepisy wpr. Pr. o prok. dotyczą ściśle sytuacji prokuratorów i prokuratur. Przepisy te, w znaczącej większości nie mają charakteru przepisów przejściowych. Tam, gdzie przepis pełnić ma taką rolę, ustawodawca wyraźnie wskazuje na to poprzez użycie zwrotu „do dnia”, „z dniem”, „do czasu”. W pozostałych przypadkach przepisy mają charakter ustrojowy tworząc określone podmioty, określając ich strukturę organizacyjną, zakres działania.Sporny art. 32 Przepisy wpr. Pr. o prok. nie zawiera w swojej treść rozwiązania czasowego. Nic nie stanowi o tym, by miał być stosowany przez określony czas do następstw zdarzeń powstałych przed wejściem w życie nowego prawa. Nie zawiera żadnego ze zwrotów, który pozwalałyby uznać, że odnosi się wyłącznie do spraw w toku lub spraw wywodzących się z dotychczasowych stosunków prawnych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 32 ustawy Przepisy wpr. Pr. o prok., stanowi trwały przepis o charakterze kompetencyjnym.(…)”
NSA bardzo wyraźnie odróżnia w nim przepisy generalne od przepisów ustrojowo-kompetencyjnych i zarazem akcentuje trwałość takich norm. Z tej samej perspektywy należy czytać regulacje Prawa o prokuraturze dotyczące pionu wojskowego: jeżeli ustawodawca tworzy wyraźną właściwość szczególną, to nie wolno jej znosić przez odwołanie do ogólnej pozycji naczelnego organu.
3. Na utrwalenie zasługuje w tym miejscu linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego, do której wprost odwołał się Sąd Najwyższy w uchwale z 27 września 2024 r., sygn. I KZP 3/24, obejmująca m.in. wyroki NSA: sygn. I OSK 2234/17, I OSK 2731/18, III OSK 310/21, III OSK 4342/21, III OSK 3321/21, III OSK 112/22, III OSK 2366/21, III OSK 2797/22, III OSK 3281/21 oraz III OSK 2726/22. Orzeczenia te wspólnie potwierdzają, że art. 13 Prawa o prokuraturze ma charakter ogólny, zaś przepisy ustrojowo-kompetencyjne wprowadzone reformą z 2016 r. mają charakter trwały i nie mogą być neutralizowane przez wykładnię opartą wyłącznie na generalnym zwierzchnictwie Prokuratora Generalnego.”
Zakończenie: wymiar ustrojowy i geopolityczny
W/w problem nie ma charakteru wyłącznie akademickiego. Chodzi tu o rzecz dalece poważniejszą: o stabilność podziału kompetencji w Prokuraturze, w kwestiach stricte związanymi ze sprawami wojskowymi, a więc pozostającymi w ścisłym związku z bezpieczeństwem państwa.
Oficjalne stanowiska NATO i Rady Europejskiej z początku 2026 r. nie pozostawiają wątpliwości, że europejskie środowisko bezpieczeństwa pozostaje głęboko niestabilne. NATO wskazało wprost, że Rosja pozostaje „the most significant and direct threat” dla bezpieczeństwa sojuszniczego. Rada Europejska w marcu 2026 r. ponownie odnotowała, że kwestia Ukrainy pozostaje centralna dla bezpieczeństwa europejskiego i zapowiedziała dalszy powrót do tej sprawy na kolejnych posiedzeniach.
W takich realiach marginalizowanie lub obchodzenie ustawowej pozycji Zastępcy Prokuratora Generalnego ds. Wojskowych należy ocenić nie tylko jako problem legalistyczny, lecz także jako zjawisko ustrojowo niebezpieczne. Pion wojskowy w Prokuraturze nie został przecież w ustawie wyodrębniony przypadkowo. Jego odrębność ma służyć temu, aby sprawy pozostające w związku z orzecznictwem sądów wojskowych i ze środowiskiem sił zbrojnych były objęte nadzorem oraz decyzjami organu szczególnie do tego przeznaczonego. Ratio legis tej konstrukcji jest oczywiste.
Jeżeli zatem w praktyce inny organ zaczyna wyręczać Zastępcę Prokuratora Generalnego ds. Wojskowych w sferze kompetencji ustawowo dla niego zastrzeżonych, to rodzi to poważne ryzyko. Po pierwsze- ryzyko wadliwości samych decyzji kadrowych, w tym zarzutu ich wydania przez organ niewłaściwy. Po drugie- ryzyko chaosu kompetencyjnego i rozmycia odpowiedzialności decyzyjnej. Po trzecie- ryzyko osłabienia przewidywalności ustrojowej w obszarze szczególnie wrażliwym dla państwa. Po czwarte wreszcie- ryzyko osłabienia samej rangi pionu wojskowego Prokuratury przez praktyczne sprowadzenie jego ustawowej autonomii do fikcji.
Tego rodzaju praktyka byłaby zatem nie tylko contra legem, ale także contra rationem legis. W czasie, w którym państwo musi wzmacniać swoje instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo, nie wolno osłabiać ustawowych gwarancji odrębności pionu wojskowego przez wykładnię rozszerzającą na rzecz organu generalnego. W państwie prawa kompetencja nie może być zastępowana autorytetem hierarchicznym, a norma szczególna nie może zostać uchylona przez praktykę. To właśnie odróżnia legalizm od uznaniowości.
Bibliografia:
Akty prawne
Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze, Dz.U. 2024 poz. 390 z póź. zm.
Orzecznictwo
Sąd Najwyższy, uchwała z dnia 27 września 2024 r., I KZP 3/24.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 24 września 2019 r., I OSK 2234/17.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z dnia 5 listopada 2020 r., I OSK 2731/18.
Źródła instytucjonalne
NATO, wypowiedzi i materiały oficjalne dotyczące aktualnego środowiska bezpieczeństwa w Europie w 2026 r.
Rada Europejska, konkluzje z marca 2026 r. dotyczące Ukrainy i bezpieczeństwa europejskiego.