Publikujemy treść korespondencji , skierowanej do Prezesa NSP Ad Vocem, nadesłanej przez szereg osób piastujących funkcje w wydziałach budżetowych prokuratur okręgowych. Wyrażają one swoje zaniepokojenie narastającym kryzysem Finansowym i kadrowym w tych wydziałach.
Oto treść listu:
Dotyczy: narastającego kryzysu w działach finansowo-księgowych prokuratury oraz konieczności pilnych działań systemowych
Szanowny Panie Prokuratorze,
zwracam się z uprzejmą, ale i pilną prośbą o podjęcie działań w sprawie trudnej i stale pogarszającej się sytuacji zawodowej księgowych zatrudnionych w jednostkach prokuratury. W bieżącym roku docenione zostały jedynie dwie grupy zawodowe w prokuraturze, a podczas spotkania w dniu 14 listopada br. poruszano głównie kwestie płacowe w grupie pionu wspomagającego orzeczników.
Jest to oczywiście zrozumiałe i zasadne, ponieważ każdy pracownik powinien być wynagradzany adekwatnie do zakresu powierzonych mu obowiązków i odpowiedzialności.
Jednocześnie, jako reprezentant pracowników działu finansowego prokuratury , dostrzegam narastający kryzys finansowy i kadrowy Wydziałów Budżetowo-Administracyjnych, którego konsekwencją jest narastające przeciążenie księgowych oraz realne zagrożenie dla terminowej i prawidłowej realizacji zadań finansowych prokuratur.
Obciążenie odpowiedzialnością finansową, zakres wykonywanych czynności oraz aktualny poziom wynagrodzeń pozostają w rażącej dysproporcji, stawiając pracowników działów finansowo-księgowych w sytuacji trudnej do udźwignięcia zarówno zawodowo, jak i psychicznie.
Każdy dzień pracy w księgowości prokuratury to działanie pod silną presją, z pełną odpowiedzialnością osobistą za każdą złotówkę środków publicznych, każdy zapis księgowy, każdą decyzję oraz każde sprawozdanie. System, który Pan nadzoruje, opiera się na zaufaniu do rzetelności tysięcy pracowników, jednak w przypadku księgowych to zaufanie nie znajduje odzwierciedlenia w adekwatnym wsparciu finansowym ani kadrowym.
1. Odpowiedzialność osobista na granicy ryzyka zawodowego
Księgowi prokuratury ponoszą odpowiedzialność wynikającą m.in. z:
- ustawy o finansach publicznych,
- ustawy o rachunkowości,
- przepisów o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych,
- wewnętrznych regulacji prokuratury,
To księgowi odpowiadają za prawidłowość rozliczeń budżetowych, przestrzeganie dyscypliny finansów publicznych, sporządzanie sprawozdań, ewidencję środków publicznych, a także przygotowywanie dokumentacji podlegającej licznym kontrolom wewnętrznym i zewnętrznym.
Zakres odpowiedzialności obejmuje zarówno konsekwencje służbowe, jak i potencjalne sankcje wynikające z ustawy o dyscyplinie finansów publicznych.
Jednocześnie:
- liczba obowiązków powierzana jednemu pracownikowi jest znacząco wyższa niż w innych jednostkach administracji publicznej,
- rotacja wśród księgowych rośnie z roku na rok,
- braki kadrowe stają się zjawiskiem powszechnym.
W efekcie jeden błąd — popełniony w pośpiechu, przy presji terminów i niedoborach kadrowych — może skutkować:
- odpowiedzialnością służbową,
- postępowaniem z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych,
- a w skrajnych przypadkach konsekwencjami karnymi i zrujnowaniem kariery zawodowej.
Żaden inny pracownik administracyjny w prokuraturze nie ponosi tak szerokiego zakresu odpowiedzialności przy tak niskim wynagrodzeniu.
2. Krytyczna dysproporcja pomiędzy zakresem obowiązków a wynagrodzeniem
Zakres obowiązków księgowych obejmuje m.in.:
- prowadzenie wielowymiarowej ewidencji budżetowej,
- pełną obsługę dochodów i wydatków budżetowych,
- sporządzanie sprawozdawczości RB, sprawozdań kwartalnych, rocznych i analiz miesięcznych,
- obsługę systemów: TREZOR, e-pfron2 , e-zamówienia, FK, e-Urząd Skarbowy, ePUAP
- obsługę systemów bankowych NBP, BGK i kilkanaście rachunków bankowych,
- kontrolę dowodów księgowych, w tym odpowiedzialność za ich formalno-rachunkową poprawność kosztów administracyjnych, postępowań prokuratorskich i rozliczeń z pracownikami, również w jednostkach podległych,
- obsługę płac, wynagrodzeń biegłych , potrąceń, delegacji, kas zapomogowo-pożyczkowych i bibliotek,
- przygotowanie dokumentacji do kontroli NIK, PK, prokuratur regionalnych, ZUS, US i PEFRON,
- prowadzenie ewidencji i rozliczeń sum depozytowych w walutach PLN, EUR, USD, CHF i GBP,
- bieżące wdrażanie zmian w przepisach finansowych i podatkowych,
- wykonywanie wielomilionowych przelewów jako współdysponent środków budżetowych,
- sporządzanie rocznych deklaracji podatkowych,
- prowadzenie korespondencji z PK, RP, KAS, US, ZUS i PFRON.
Jest to praca wysoko specjalistyczna, wymagająca precyzji, odporności psychicznej, analitycznego myślenia i stałego dokształcania.
Dysproporcja płacowa
Mimo tak szerokiego wachlarza zadań, wynagrodzenia księgowych pozostają niewspółmierne do:
- zakresu odpowiedzialności,
- wymogów kompetencyjnych,
- sytuacji rynkowej,
- poziomu wynagrodzeń w sektorze prywatnym i innych jednostkach finansów publicznych.
Skutkuje to stałą utratą wykwalifikowanej kadry.
Konieczność realnego wzrostu wynagrodzeń
Proponowane minimalne wynagrodzenia zasadniczego od stycznia 2025 r. dla pracowników po ukończeniu stażu urzędniczego :
- księgowy — od 6 500 zł,
- starszy księgowy — od 8 500 zł,
- zastępca głównego księgowego — od 10 500 zł,
- główny księgowy — od 13 000 zł.
Rozwiązania systemowe
- powiązanie wynagrodzeń księgowych z pensją prokuratora prokuratury rejonowej,
- obligatoryjne awanse płacowe co 5 lat,
- zapewnienie stabilnej ścieżki awansu i rozwoju zawodowego.
3. Lawinowy wzrost zadań bez zwiększenia wynagrodzeń i zatrudnienia
W ostatnich latach na księgowych nałożono:
- kolejne aktualizacje systemów teleinformatycznych,
- nowe obowiązki sprawozdawcze,
- zadania wynikające z ciągłych zmian przepisów budżetowych i podatkowych (np. PIT, certyfikaty rezydencji),
- dodatkową analitykę i raportowanie.
Jednocześnie nie zwiększono liczby etatów ani gratyfikacji za te rozszerzone obowiązki.
W praktyce zadania, które w innych instytucjach wykonuje kilka osób, w prokuraturze wykonuje jedna.
4. Sytuacja emocjonalna i psychiczna księgowych
W działach finansowo-księgowych powszechne są:
- praca po godzinach,
- praca w stałym napięciu kontrolnym,
- brak zastępstw podczas urlopów lub absencji,
- poczucie braku wsparcia systemowego.
Księgowi są ostatnią linią bezpieczeństwa, a jednocześnie pierwszymi, którzy ponoszą konsekwencje ewentualnych błędów.
5. Wnioski i postulaty
Zwracam się z prośbą o:
- Zrekompensowanie w 2025 r. braku realizacji drugiego etapu podwyżek poprzez przyznanie nagrody w wysokości 12 000 zł na osobę, z uwagi na brak podwyżek i możliwości awansu na wszystkich stanowiskach księgowych od ponad kilkunastu lat.
- Podwyższenie wynagrodzeń zasadniczych oraz wprowadzenie dodatków specjalistycznych dla księgowych, w szczególności w obszarze dysponowania środkami publicznymi, sprawozdawczości, systemów finansowych, kas zapomogowo-pożyczkowych i bibliotek.
- Przeanalizowanie potrzeb kadrowych i zwiększenie etatów tam, gdzie obciążenie przekracza normy.
- Wdrożenie praktycznych procedur zastępstw, które ograniczą odpowiedzialność pracowników pracujących w warunkach nadmiernego obciążenia.
- Ujednolicenie i uproszczenie procedur, które generują zbędne dublowanie pracy.
- Zapewnienie systemowego wsparcia szkoleniowego i aktualizacji przepisów.
- Zorganizowanie spotkania w Prokuraturze Krajowej z pracownikami Wydziałów Budżetowo-Administracyjnych z całej Polski w celu wypracowania:
- spójnego modelu wynagradzania,
- rozwiązań poprawiających warunki pracy,
- narzędzi przeciwdziałania kryzysowi kadrowemu.
Szanowny Panie Prokuratorze, księgowość stanowi fundament stabilności finansowej prokuratury. Bez sprawnej księgowości nie funkcjonuje żadna jednostka, żaden projekt, żadne zadanie budżetowe.
Mimo to obszar ten od lat pozostaje marginalizowany, a pracownicy — przeciążeni, niedocenieni i coraz częściej zmuszeni do odejścia.
Proszę o potraktowanie tej sprawy priorytetowo.
Zbyt wiele zależy od księgowych, aby można było pozwolić sobie na dalsze zaniedbania.
Apelujemy, aby — oprócz troski o pion wspomagający orzeczników — pochylić się również nad sytuacją księgowych, którzy stanowią liczną i kluczową grupę zawodową w prokuraturach okręgowych i regionalnych.